Το Ιράν βιώνει εδώ και πάνω από δέκα ημέρες μια από τις σοβαρότερες κοινωνικές κρίσεις των τελευταίων ετών, με μαζικές αντικυβερνητικές διαδηλώσεις που έχουν εξαπλωθεί σε 92 πόλεις και περιοχές της χώρας.
Οι κινητοποιήσεις ξεκίνησαν στα τέλη Δεκεμβρίου 2025, αρχικά ως αντίδραση στην βαθιά οικονομική κρίση, την πτώση της αξίας της ιρανικής λίρας και την ακρίβεια των βασικών αγαθών. Σύντομα όμως εξελίχθηκαν σε βίαιες συγκρούσεις, με αποτέλεσμα 45 νεκρούς και χιλιάδες συλλήψεις. Πλέον, οι διαδηλωτές δεν ζητούν μόνο βελτίωση της οικονομικής κατάστασης, αλλά αλλαγές στο πολιτικό σύστημα, ακόμη και ανατροπή της παρούσας ηγεσίας.
Ο πνευματικός ηγέτης του Ιράν, αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, επέλεξε να απαντήσει στις απειλές του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ μέσω τηλεοπτικού μηνύματος, χωρίς να αναφερθεί στα αιτήματα των διαδηλωτών. Ο 87χρονος Χαμενεΐ χαρακτήρισε τους διαδηλωτές «σαμποτέρ» και «βανδάλους» και τόνισε ότι το Ιράν «δεν θα υποχωρήσει». Παράλληλα κάλεσε τον Τραμπ να «εστιάσει στα δικά του προβλήματα», κατηγορώντας τον ότι τα χέρια του είναι «λερωμένα με το αίμα περισσότερων από 1.000 Ιρανών», αναφερόμενος στον πόλεμο των 12 ημερών με το Ισραήλ και τις αμερικανικές επιθέσεις σε πυρηνικές εγκαταστάσεις.
Ο Χαμενεΐ κατηγόρησε ακόμη τους διαδηλωτές ότι δρουν υπέρ ξένων συμφερόντων, αφήνοντας να εννοηθεί πως ανάμεσά τους υπάρχουν μισθοφόροι και ξένοι πράκτορες. Παράλληλα, επανέλαβε ότι οι «αλαζόνες και οι καταπιεστές» ανατρέπονται και προέβλεψε ότι «θα ανατραπεί» και ο Τραμπ.
Κοινωνικό χάσμα και διεθνής ανησυχία
Αναλυτές διεθνών μέσων υπογραμμίζουν ότι η ρήξη ανάμεσα στη νέα, κυρίως νεανική γενιά και την καθιερωμένη πολιτική ελίτ είναι βαθιά. Οι νέοι αισθάνονται ότι το υπάρχον σύστημα αδυνατεί να ανταποκριθεί στα βασικά τους αιτήματα για δουλειά, σταθερότητα και ελευθερίες, ενώ η κοινωνική δυσαρέσκεια εντείνεται από την οικονομική κρίση και την ακρίβεια.
Καταστολή, κομμένο ίντερνετ και ανθρωπιστικές συνέπειες
Η ιρανική κυβέρνηση απάντησε με σκληρά μέτρα καταστολής, διακόπτοντας την πρόσβαση στο ίντερνετ και στις διεθνείς τηλεφωνικές γραμμές, με στόχο τον περιορισμό της οργάνωσης των κινητοποιήσεων και της διεθνούς κάλυψης των γεγονότων. Παρά τις προσπάθειες αυτές, οι διαδηλώσεις συνεχίζονται σε δεκάδες πόλεις και επαρχίες.
Στο εξωτερικό, η κατάσταση παρακολουθείται με μεγάλη προσοχή. Οι ΗΠΑ έχουν εκφράσει σκληρές προειδοποιήσεις προς την Τεχεράνη για τις περαιτέρω βιαιοπραγίες, ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση περιορίζεται σε δηλώσεις ανησυχίας. Παράλληλα, χώρες όπως η Γαλλία έχουν καλέσει τις ιρανικές αρχές να επιδείξουν αυτοσυγκράτηση και να σεβαστούν τα δικαιώματα των πολιτών στη συγκέντρωση και διαδήλωση.
Ο ΟΗΕ και ανθρωπιστικές οργανώσεις ζητούν διεθνή παρακολούθηση της κατάστασης και διασφάλιση πρόσβασης βοήθειας στους τραυματίες και στους πιο ευάλωτους πολίτες, υπογραμμίζοντας ότι η προστασία των δικαιωμάτων και της ανθρώπινης ζωής πρέπει να είναι προτεραιότητα όλων.
