Σε νέα, ιδιαίτερα τεταμένη φάση περνούν οι σχέσεις του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ με τον επικεφαλής της Ομοσπονδιακής Κεντρικής Τράπεζας (Federal Reserve, Fed) Τζερόμ Πάουελ.
Ο πρόεδρος της Fed ανακοίνωσε ότι το υπουργείο Δικαιοσύνης ειδοποίησε την τράπεζα πως εξετάζεται η άσκηση ποινικών διώξεων σε σχέση με κατάθεσή του στο Κογκρέσο τον περασμένο Ιούνιο, για το σχέδιο ανακαίνισης του κτιρίου της τράπεζας στην Ουάσινγκτον. Όπως υποστήριξε ο ίδιος, πρόκειται για εξέλιξη που συνδέεται με τις έντονες πιέσεις που δέχεται το τελευταίο διάστημα από τον Λευκό Οίκο, προκειμένου η Fed να μειώσει πιο επιθετικά τα επιτόκια, παρά το γεγονός ότι ο πληθωρισμός παραμένει πάνω από τον στόχο του 2%.
Ο Πάουελ καταγγέλλει πολιτικό εκφοβισμό
Ο Τζερόμ Πάουελ, μέσω βιντεοσκοπημένου μηνύματος που αναρτήθηκε στον ιστότοπο της Fed, τόνισε ότι η απειλή διώξεων δεν αφορά την ίδια την κατάθεσή του, αλλά αποτελεί πρόσχημα σε μια ευρύτερη προσπάθεια επηρεασμού της νομισματικής πολιτικής. Όπως σημείωσε, η δίωξη «είναι συνέπεια της βούλησης της Fed να αποφασίζει για τα επιτόκιά της προς το συμφέρον του κοινού και όχι για να ανταποκριθεί στις προτιμήσεις του προέδρου». Ο Πάουελ υπενθύμισε ότι έχει υπηρετήσει τη Fed υπό τέσσερις διαφορετικές κυβερνήσεις, ρεπουμπλικανικές και δημοκρατικές, και επανέλαβε ότι θα συνεχίσει να ασκεί τα καθήκοντά του χωρίς φόβο ή πολιτικές σκοπιμότητες.
Πολιτικές αντιδράσεις και μπλόκο στη Γερουσία
Η υπόθεση προκάλεσε άμεσες και έντονες αντιδράσεις στο Κογκρέσο. Ο ρεπουμπλικανός γερουσιαστής Τομ Τίλις, μέλος της Επιτροπής Τραπεζών της Γερουσίας, αμφισβήτησε ανοιχτά «την ανεξαρτησία και την αξιοπιστία» του υπουργείου Δικαιοσύνης και προανήγγειλε ότι θα μπλοκάρει οποιαδήποτε ονομασία του Τραμπ για τη Fed μέχρι να επιλυθεί πλήρως το νομικό ζήτημα. Ο επικεφαλής των Δημοκρατικών στη Γερουσία, Τσακ Σούμερ, μίλησε για επίθεση κατά της ανεξαρτησίας της κεντρικής τράπεζας, υποστηρίζοντας ότι «όποιος είναι ανεξάρτητος και δεν ακολουθεί κατά γράμμα τον Τραμπ γίνεται αντικείμενο έρευνας».
Στήριξη από πρώην προέδρους της Fed και κορυφαίους οικονομολόγους
Τρεις πρώην πρόεδροι της Fed –Τζάνετ Γέλεν, Μπεν Μπερνάνκι και Άλαν Γκρίνσπαν– καταδίκασαν συλλογικά την ποινική έρευνα εναντίον του Πάουελ, κάνοντας λόγο για «άνευ προηγουμένου προσπάθεια υπονόμευσης της ανεξαρτησίας» της τράπεζας. Παρομοίασαν τις παρεμβάσεις με πρακτικές που παρατηρούνται σε αναδυόμενες οικονομίες με «αδύναμους θεσμούς», οι οποίες έχουν αρνητικές συνέπειες για τον πληθωρισμό και τη λειτουργία της οικονομίας. Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκαν και δηλώσεις δέκα ακόμη πρώην κορυφαίων οικονομολόγων, που έχουν υπηρετήσει υπό προέδρους και των δύο κομμάτων.
Η διαμάχη για τα επιτόκια και οι κατηγορίες περί υπέρβασης κόστους
Η αντιπαράθεση έχει ως πυρήνα τη νομισματική πολιτική. Ο Τραμπ εδώ και καιρό κατηγορεί τον Πάουελ ότι καθυστερεί στη μείωση των επιτοκίων και ότι ενεργεί με πολιτικά κίνητρα. Παράλληλα, ο Αμερικανός πρόεδρος κατηγορεί τη Fed ότι υπερέβη τον αρχικό προϋπολογισμό της ανακαίνισης της έδρας της στην Ουάσινγκτον, κάνοντας λόγο ακόμη και για πιθανές υποθέσεις απάτης. Ανέφερε κόστος 3,1 δισ. δολαρίων έναντι 2,7 δισ. που είχαν προβλεφθεί αρχικά, ισχυρισμό που ο Πάουελ διαψεύδει.
Το διακύβευμα της ανεξαρτησίας της Fed
Σύμφωνα με τον ίδιο τον Πάουελ, το πραγματικό ζήτημα πλέον είναι αν η Fed θα παραμείνει ικανή να καθορίζει τα επιτόκιά της στη βάση των οικονομικών συνθηκών ή αν η νομισματική πολιτική θα κατευθύνεται από πολιτικές πιέσεις και εκφοβισμούς. Το ερώτημα αυτό αποκτά επιπλέον βαρύτητα καθώς ο Πάουελ ολοκληρώνει τη θητεία του τον Μάιο. Παρότι δεν είναι υποχρεωμένος να αποχωρήσει, η παρούσα σύγκρουση εκτιμάται ότι αυξάνει τις πιθανότητες να επιδιώξει την παραμονή του στη θέση, παρά τις πιέσεις της κυβέρνησης.
Ο Τραμπ αρνείται εμπλοκή αλλά διατηρεί τη ρητορική πίεσης
Ο Ντόναλντ Τραμπ, ερωτηθείς σχετικά σε συνέντευξή του στο NBC, διαβεβαίωσε ότι δεν γνωρίζει «τίποτα για το θέμα αυτό» και ότι δεν θα σκεφτόταν να ενεργήσει «με αυτόν τον τρόπο». Ωστόσο, επανέλαβε πως η «μόνη πίεση» που πρέπει να αισθάνεται η Fed είναι ότι τα επιτόκια παραμένουν «υπερβολικά υψηλά», επιμένοντας ουσιαστικά στη γραμμή για πιο επιθετική χαλάρωση της νομισματικής πολιτικής.
Μια αντιπαράθεση με ευρύτερες θεσμικές προεκτάσεις
Η ποινική έρευνα σε βάρος του Πάουελ και η κλιμακούμενη κόντρα με τον Λευκό Οίκο δεν περιορίζονται σε προσωπικό επίπεδο. Φέρνουν στο προσκήνιο τον πυρήνα της λειτουργίας της αμερικανικής οικονομίας: την ανεξαρτησία της κεντρικής τράπεζας, τη σταθερότητα της νομισματικής πολιτικής και την αντοχή των θεσμών απέναντι σε πολιτικές παρεμβάσεις. Με τον πληθωρισμό να παραμένει πάνω από τον στόχο και τις αγορές να παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις, η σύγκρουση Τραμπ – Πάουελ τείνει να μετατραπεί σε κεντρικό ζήτημα για την οικονομία και τη δημοκρατική λειτουργία των ΗΠΑ τους επόμενους μήνες.
