Σε μια υγειονομική απειλή με χαρακτηριστικά πανδημίας τείνει να εξελιχθεί η καρδιακή ανεπάρκεια, κυρίως στις μεγαλύτερες ηλικίες, ασκώντας ολοένα και μεγαλύτερη πίεση στο Εθνικό Σύστημα Υγείας.
Τα στοιχεία που παρουσιάζει η Εταιρεία Μελέτης και Έρευνας της Καρδιακής Ανεπάρκειας (ΕΜΕΚΑ) είναι αποκαλυπτικά: εκατοντάδες νοσοκομειακά κρεβάτια παραμένουν διαρκώς κατειλημμένα, οι νοσηλείες αυξάνονται με ταχείς ρυθμούς και οι προβλέψεις για τα επόμενα χρόνια προκαλούν έντονη ανησυχία στους ειδικούς.
Μια «ανοιχτή πληγή» για το ΕΣΥ
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στατιστικά δεδομένα, 600 έως 700 νοσοκομειακά κρεβάτια στην Ελλάδα καταλαμβάνονται μόνιμα από ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια. Πρόκειται για ένα φορτίο που βαραίνει δυσανάλογα το σύστημα υγείας, ιδίως σε μια περίοδο όπου οι ανάγκες αυξάνονται και οι διαθέσιμοι πόροι παραμένουν περιορισμένοι.
Ο αριθμός των νοσηλειών παρουσιάζει σταθερή ανοδική πορεία χρόνο με τον χρόνο, ενώ οι εκτιμήσεις των καρδιολόγων συγκλίνουν στο ότι οι πάσχοντες στη χώρα μας θα ξεπεράσουν κατά πολύ τις 25.000 που είναι σήμερα μέσα στα επόμενα χρόνια. Η γήρανση του πληθυσμού λειτουργεί ως βασικός επιταχυντής αυτής της τάσης, μετατρέποντας την καρδιακή ανεπάρκεια σε ένα από τα σοβαρότερα προβλήματα δημόσιας υγείας.
Υψηλή θνητότητα, μεγαλύτερη και από τον καρκίνο
Ιδιαίτερα ανησυχητικά είναι τα στοιχεία που αφορούν τη θνητότητα. Όπως επισημαίνουν οι ειδικοί, το 30% έως 40% των ασθενών με προχωρημένη καρδιακή ανεπάρκεια στον γενικό πληθυσμό χάνει τη ζωή του μέσα στον πρώτο χρόνο από την εισαγωγή στο νοσοκομείο. Το ποσοστό αυτό αυξάνεται κατακόρυφα στην τρίτη ηλικία, αποτυπώνοντας τη βαρύτητα της νόσου.
Δεν είναι τυχαίο ότι, σύμφωνα με στατιστικές αναλύσεις, η θνητότητα των ασθενών με καρδιακή ανεπάρκεια υπερβαίνει εκείνη ακόμη και των πιο επιθετικών μορφών καρκίνου. Το γεγονός αυτό οδηγεί τους καρδιολόγους στο συμπέρασμα ότι τα τελευταία χρόνια η καρδιακή ανεπάρκεια «συναγωνίζεται» τον καρκίνο σε αριθμό θανάτων, παραμένοντας ωστόσο λιγότερο ορατή στον δημόσιο διάλογο.
Παγκόσμια διάσταση ενός σύνθετου συνδρόμου
Η εικόνα δεν περιορίζεται στα ελληνικά δεδομένα. Σε παγκόσμιο επίπεδο, περισσότερα από 65 εκατομμύρια άνθρωποι ζουν με καρδιακή ανεπάρκεια, με τη νόσο να πλήττει κυρίως τους ηλικιωμένους. Όπως τονίζει ο πρόεδρος της ΕΜΕΚΑ, καθηγητής Καρδιολογίας και Επείγουσας Ιατρικής Ιωάννης Παρίσης, η εξάπλωση της νόσου έχει λάβει πλέον χαρακτηριστικά πανδημίας, καθιστώντας αναγκαία μια πιο συντονισμένη και συστηματική αντιμετώπιση.
Η αυξανόμενη επιβίωση ασθενών με άλλα καρδιαγγειακά νοσήματα, αλλά και η πρόοδος της ιατρικής, οδηγούν σε μεγαλύτερο αριθμό ανθρώπων που ζουν για χρόνια με καρδιακή ανεπάρκεια, συχνά με αυξημένες ανάγκες φροντίδας και παρακολούθησης.
Η ανάγκη για πανελλαδικά ιατρεία καρδιακής ανεπάρκειας
Στο επίκεντρο των προτάσεων της ΕΜΕΚΑ βρίσκεται η πανελλαδική λειτουργία εξειδικευμένων ιατρείων καρδιακής ανεπάρκειας. Όπως υπογραμμίζει ο κ. Παρίσης, η αναγκαιότητα αυτών των δομών είναι «πασιφανής», καθώς μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά τόσο στη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ασθενών όσο και στη μείωση των επαναλαμβανόμενων νοσηλειών.
Η έγκαιρη διάγνωση, η συστηματική παρακολούθηση και η εξατομικευμένη θεραπευτική προσέγγιση αποτελούν κρίσιμους παράγοντες για τον περιορισμό των επιπλοκών και των πρόωρων θανάτων. Τα ειδικά ιατρεία μπορούν να λειτουργήσουν ως κόμβοι συντονισμένης φροντίδας, μειώνοντας την πίεση στα νοσοκομεία και βελτιστοποιώντας τη χρήση των διαθέσιμων πόρων.
Από τη φαρμακευτική αγωγή στις προηγμένες θεραπείες
Η αύξηση των ασθενών με καρδιακή ανεπάρκεια συνεπάγεται και αυξημένες ανάγκες για πιο εξειδικευμένες, αλλά και πιο δαπανηρές θεραπείες. Πέρα από τη φαρμακευτική αγωγή, όλο και περισσότεροι ασθενείς χρειάζονται παρεμβάσεις όπως η αμφικοιλιακή βηματοδότηση, η εμφύτευση απινιδωτών, οι καρδιακές μεταμοσχεύσεις ή ακόμη και η μηχανική υποστήριξη με «τεχνητή» καρδιά.
Οι θεραπείες αυτές, αν και σωτήριες σε πολλές περιπτώσεις, απαιτούν υψηλή τεχνογνωσία, οργανωμένες δομές και σημαντικούς οικονομικούς πόρους, ενισχύοντας περαιτέρω την ανάγκη για στρατηγικό σχεδιασμό σε εθνικό επίπεδο.
Το 27ο Πανελλήνιο Συνέδριο Καρδιακής Ανεπάρκειας
Οι τελευταίες εξελίξεις γύρω από το σύνθετο αυτό σύνδρομο θα βρεθούν στο επίκεντρο του 27ου Πανελλήνιου Συνεδρίου Καρδιακής Ανεπάρκειας, που ξεκινά στις 30 Ιανουαρίου στην Αθήνα. Το τριήμερο συνέδριο φιλοδοξεί να καλύψει ένα ευρύ φάσμα θεμάτων που απασχολούν κάθε επαγγελματία υγείας που έρχεται αντιμέτωπος με ασθενείς καρδιακής ανεπάρκειας.
Στην ατζέντα περιλαμβάνονται τόσο οι καθιερωμένες θεραπευτικές προσεγγίσεις όσο και τα νεότερα κλινικά και ερευνητικά δεδομένα, με στόχο την επικαιροποίηση της γνώσης και τη βελτίωση της καθημερινής κλινικής πρακτικής.
Καρδιο-ογκολογία και άσκηση στο προσκήνιο
Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί και στην καρδιο-ογκολογία, ένα συνεχώς αναπτυσσόμενο πεδίο που σχετίζεται με τις καρδιαγγειακές επιπλοκές των σύγχρονων, αποτελεσματικών θεραπειών για τον καρκίνο. Η ανάγκη για εξειδικευμένη παρακολούθηση αυτών των ασθενών αναδεικνύεται ως κρίσιμο ζήτημα για τα επόμενα χρόνια.
Παράλληλα, μέσα από τεκμηριωμένα στοιχεία, θα αναδειχθεί ο ευεργετικός ρόλος των προγραμμάτων σωματικής άσκησης στην αποκατάσταση των ασθενών, σε συνεργασία με την Ελληνική Εταιρεία Εργοσπιρομετρίας Άσκησης και Αποκατάστασης (ΕΛΕΡΓΑ), καθώς και η πολυδιάστατη συμβολή των νοσηλευτών στο σύνολο των θεραπευτικών παρεμβάσεων.
Δίκτυα συνεργασίας και το μέλλον των μεταμοσχεύσεων
Στο πλαίσιο του συνεδρίου θα πραγματοποιηθεί συνάντηση του Εθνικού Δικτύου Ιατρείων Καρδιακής Ανεπάρκειας και του Εθνικού Δικτύου Ιατρείων Καρδιο-ογκολογίας. Το δίκτυο των 75 ιατρείων, από τα πρώτα που αναπτύχθηκαν διεθνώς, θα συζητήσει τις προϋποθέσεις για ακόμη στενότερη συνεργασία, με αποκλειστικό γνώμονα το όφελος των ασθενών.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον αναμένεται να συγκεντρώσει και η διακεκριμένη διάλεξη του προέδρου του Διοικητικού Συμβουλίου του Ωνασείου Νοσοκομείου, ομότιμου καθηγητή Παθολογίας-Νεφρολογίας Ιωάννη Μπολέτη, για το παρόν και το μέλλον των καρδιακών μεταμοσχεύσεων στη χώρα μας.
Ένας επιστημονικός και κοινωνικός διάλογος σε εξέλιξη
«Μετά από 29 έτη επιτυχημένης πορείας της ΕΜΕΚΑ, το συνέδριο παρέχει εξειδικευμένη γνώση και αποτελεί πεδίο για έναν ευρύτερο επιστημονικό και κοινωνικό διάλογο με επίκεντρο την καρδιακή ανεπάρκεια», καταλήγει ο καθηγητής Ιωάννης Παρίσης.
Το συνέδριο χορηγεί 23 Ευρωπαϊκά μόρια Συνεχιζόμενης Ιατρικής Εκπαίδευσης (ECMECs) από το EACCME, επιβεβαιώνοντας τον ρόλο του ως βασικό σημείο αναφοράς για την αντιμετώπιση μιας νόσου που εξελίσσεται σε μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της σύγχρονης ιατρικής.