Μία ανάρτηση στα social media, συνοδευόμενη από βίντεο με πλάνα από την Ηγουμενίτσα και λεζάντα «Igomenica Çamëria» μαζί με αλβανικό σύμβολο, προκαλεί έντονες αντιδράσεις και ανησυχία.
Στο κείμενο της ανάρτησης διατυπώνεται ο ισχυρισμός ότι η περιοχή αποτελεί «αλβανικό έδαφος», ενεργοποιώντας ευαίσθητες ιστορικές μνήμες και αναζωπυρώνοντας μια γνώριμη αναθεωρητική ρητορική.
Από προσωπική ανάρτηση σε πολιτικό μήνυμα
Η ανάρτηση του χρήστη Bledar Cakalli, με βίντεο τραβηγμένο από το λιμάνι εσωτερικού της Ηγουμενίτσας, κοντά στο αστυνομικό μέγαρο, δεν περιορίζεται σε μια υποκειμενική άποψη. Αντίθετα, συνιστά σαφή απόπειρα κανονικοποίησης ενός αφηγήματος που σχετίζεται με αμφισβήτηση κυριαρχίας και με την ιδέα «χαμένων εδαφών». Το γεγονός ότι το μήνυμα αφορά μια πόλη-πύλη της χώρας, στα σύνορα και σε κομβικό σημείο μετακίνησης πληθυσμών, του προσδίδει πρόσθετο πολιτικό βάρος.
Η ρητορική περί «Τσαμουριάς» και οι ιστορικές στρεβλώσεις
Το περιεχόμενο της ανάρτησης εντάσσεται στη γνωστή ρητορική περί «Τσαμουριάς», η οποία κατά καιρούς επανέρχεται στο διαδίκτυο, συχνά συνοδευόμενη από εικόνες ελληνικών πόλεων. Το αφήγημα που προβάλλεται –ότι δήθεν η Ηγουμενίτσα και συνολικά η Θεσπρωτία είναι αλβανικό έδαφος που «έγινε ελληνικό» μετά τους Βαλκανικούς πολέμους– πατά επάνω στο λεγόμενο «τσάμικο ζήτημα». Πρόκειται για ένα πλέγμα διεκδικήσεων που προβάλλεται από ορισμένους κύκλους στην Αλβανία, με αιτήματα επιστροφής, ιθαγένειας και κυρίως περιουσιών των μουσουλμάνων Τσάμηδων που έφυγαν ή εκδιώχθηκαν από την Ήπειρο στο τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, ως εγκληματίες πολέμου σύμφωνα με τις τότε αποφάσεις των ελληνικών αρχών.
Η δυναμική των social media και η κλιμάκωση των αντιδράσεων
Το συγκεκριμένο βίντεο έχει λάβει μεγάλη διάδοση, συγκεντρώνοντας δεκάδες χιλιάδες προβολές, εκατοντάδες σχόλια και κοινοποιήσεις. Η μαζική του αναπαραγωγή δεν έμεινε χωρίς αντίκτυπο: στα σχόλια αναζωπυρώθηκαν έντονες συζητήσεις, με υψηλούς τόνους και χαρακτηρισμούς. Η μετατροπή ενός σύνθετου ιστορικού και διπλωματικού θέματος σε viral υλικό δημιουργεί εύφορο έδαφος για πόλωση και παρεξηγήσεις, ιδιαίτερα σε περιοχές που ήδη φέρουν το βάρος των συνόρων.
Από το ιστορικό ζήτημα στο σύγχρονο πολιτικό μήνυμα
Υπό αυτό το πρίσμα, το να παρουσιάζεται η Ηγουμενίτσα ως «Τσαμουριά» δεν είναι απλώς μια διαδικτυακή πρόκληση. Αποτελεί πολιτική ενέργεια με στόχο να περάσει στο κοινό η ιδέα ότι υφίσταται δήθεν αμφισβήτηση κυριαρχίας ή «χαμένο έδαφος». Η απλουστευτική μετατροπή μιας δύσκολης και επώδυνης ιστορικής διαδρομής σε σύνθημα ή hashtag δημιουργεί τον κίνδυνο κανονικοποίησης αναθεωρητικών αφηγήσεων που μπορούν να δηλητηριάσουν τις διακρατικές σχέσεις και την κοινωνική συνοχή στις παραμεθόριες περιοχές.
Η ανάγκη θεσμικής και ψύχραιμης απάντησης
Η επικινδυνότητα της συγκεκριμένης πρακτικής δεν αφορά μόνο το περιεχόμενο της ανάρτησης, αλλά τη μεθοδολογία: τη μετατροπή ενός ευαίσθητου διπλωματικού ζητήματος σε εύπεπτο viral υλικό. Η απάντηση σε τέτοιου είδους προκλήσεις δεν μπορεί να είναι ούτε κραυγαλέα ούτε τιμωρητική απέναντι σε συλλογικότητες. Οφείλει να είναι καθαρή, θεσμική και βασισμένη στην ιστορική τεκμηρίωση και το διεθνές δίκαιο, απομονώνοντας την ακραία ρητορική χωρίς να γενικεύει εθνικά στερεότυπα.
Ψηφιακή εποχή, εθνικά ζητήματα και ευθύνη δημόσιου λόγου
Στην εποχή των social media, τέτοια ζητήματα τείνουν να ταξιδεύουν πολύ πιο γρήγορα από τις ψύχραιμες αναλύσεις. Η ταχύτητα διάδοσης πολλαπλασιάζει την επίδρασή τους και ενισχύει τον κίνδυνο παραπληροφόρησης. Η συγκεκριμένη ανάρτηση καθίσταται έτσι αφορμή για έναν ευρύτερο προβληματισμό: πώς μπορούν ιστορικά και διπλωματικά περίπλοκα ζητήματα να προστατευθούν από την αποσπασματική ανάγνωση και τον διαδικτυακό εντυπωσιασμό.
