Σαράντα πέντε χρόνια μετά την ίδρυσή της, η Εταιρεία Συγγραφέων (ΕΣ) επιλέγει να γιορτάσει την πορεία της όχι με μια επετειακή αναδίπλωση στο παρελθόν, αλλά με μια δυναμική, εξωστρεφή και παρεμβατική στροφή προς τα μεγάλα ερωτήματα του παρόντος.
Το 2026 βρίσκει την ΕΣ να τοποθετεί στο επίκεντρο του δημόσιου λόγου τη σχέση της λογοτεχνίας, της μετάφρασης και της πνευματικής δημιουργίας με την Τεχνητή Νοημοσύνη, ανοίγοντας έναν διάλογο που αφορά όχι μόνο τους ανθρώπους του βιβλίου, αλλά τη δημοκρατία, την εκπαίδευση και τα πνευματικά δικαιώματα.
Διεθνές Συνέδριο για τη γραφή, τη μετάφραση και την ΤΝ
Κορυφαία δράση της επετειακής χρονιάς είναι το διήμερο Διεθνές Συνέδριο με τίτλο «Γράφω, μεταφράζω, σκέφτομαι στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης. Τι σημαίνει να είσαι συγγραφέας σήμερα», που θα πραγματοποιηθεί την Παρασκευή 27 και το Σάββατο 28 Φεβρουαρίου 2026, στην κεντρική αίθουσα του Ινστιτούτου Γκαίτε στην Αθήνα.
Το Συνέδριο διοργανώνεται από την Εταιρεία Συγγραφέων με την υποστήριξη του Υπουργείου Πολιτισμού και σε συνδιοργάνωση με το Ινστιτούτο Γκαίτε, τη Φιλοσοφική Σχολή του ΕΚΠΑ και την Πανελλήνια Ένωση Φιλολόγων, σηματοδοτώντας μια ευρεία σύμπραξη φορέων του πολιτισμού και της εκπαίδευσης.
Χωρίς φοβικά σύνδρομα, χωρίς τεχνολογική αφέλεια
Στόχος του Συνεδρίου είναι η κριτική αποτίμηση της χρήσης των Μεγάλων Γλωσσικών Μοντέλων (LLM) στην παραγωγή δημιουργικού λόγου. Όπως υπογραμμίζει η ΕΣ, η συζήτηση δεν γίνεται ούτε με όρους τεχνοφοβίας ούτε με άκριτο ενθουσιασμό. Αντίθετα, επιχειρείται μια νηφάλια προσέγγιση που αναγνωρίζει τις δυνατότητες της ΤΝ, αλλά ταυτόχρονα φωτίζει τα όριά της, τις κοινωνικές της συνέπειες και τις πολιτικές επιλογές που τη συνοδεύουν.
Στο επίκεντρο βρίσκονται ερωτήματα που αγγίζουν την ίδια την ταυτότητα του συγγραφέα και του μεταφραστή σήμερα: πού αρχίζει ο άνθρωπος και πού τελειώνει η μηχανή; Μπορεί η ΤΝ να υποκαταστήσει τη δημιουργικότητα ή απλώς να την αναδιαμορφώσει; Και με ποιους όρους;
Συγγραφή, μετάφραση, εκπαίδευση και πνευματικά δικαιώματα
Οι θεματικοί άξονες του Συνεδρίου καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα ζητημάτων. Από τη λογοτεχνική δημιουργία και τη θέση των εργαλείων ΤΝ στη μετάφραση, έως τη χρήση τους στην εκπαίδευση και τις προκλήσεις για τα πνευματικά δικαιώματα συγγραφέων, μεταφραστών και δημοσιογράφων.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο αν η ΤΝ συνιστά ευκαιρία ή «κερκόπορτα» για την εκπαίδευση, αλλά και στο κατά πόσο η ανεξέλεγκτη ανάπτυξή της από μεγάλες εταιρείες απειλεί τη δημοκρατία και τα κοινωνικά κινήματα. Παράλληλα, εξετάζεται η εξέλιξη των γλωσσικών μοντέλων στην Ελλάδα και το ιδεολογικό και πολιτικό πλαίσιο μέσα στο οποίο διαμορφώνεται το λεγόμενο «ελληνικό οικοσύστημα» ΤΝ.
Ισχυρές διεθνείς συμμετοχές
Το Συνέδριο πλαισιώνεται από πέντε κεντρικές εισηγήσεις διακεκριμένων προσωπικοτήτων από την Ευρώπη. Ανάμεσά τους ο Γάλλος φιλόσοφος και μαθηματικός Daniel Andler, πρωτοπόρος ερευνητής της ΤΝ ήδη από τη δεκαετία του 1970, ο Βρετανός καθηγητής Ψηφιακών Ανθρωπιστικών Σπουδών David M. Berry, ο Ολλανδός ακαδημαϊκός Tobias Blanke, ο Γερμανός φιλόσοφος Christoph Durt και η Γερμανίδα συγγραφέας Monika Pfundmeier, εκπρόσωπος ευρωπαϊκών δικτύων για τα δικαιώματα των συγγραφέων.
Στα θεματικά τραπέζια συμμετέχουν επίσης δεκάδες Έλληνες και Ελληνίδες συγγραφείς, μεταφραστές, πανεπιστημιακοί και ερευνητές από τις ανθρωπιστικές και κοινωνικές επιστήμες, συγκροτώντας ένα πολυφωνικό πεδίο διαλόγου.
Προπαρασκευαστικά webinars με εργαστηριακό χαρακτήρα
Στο πλαίσιο της προετοιμασίας του Συνεδρίου, η Εταιρεία Συγγραφέων διοργανώνει δύο ανοιχτά webinars με έντονο εργαστηριακό χαρακτήρα. Το πρώτο, στις 5 Φεβρουαρίου, εστιάζει στη σχέση μεταφραστών και ΤΝ, στις εντολές (prompts) και στα όρια της δημιουργικότητας, με εισηγητή τον Δημήτρη Ασημακούλα. Το δεύτερο, στις 12 Φεβρουαρίου, εξετάζει τις μεροληψίες του ChatGPT μέσα από το πρίσμα της κοινωνιογλωσσολογίας και του πειραματισμού με πραγματικά παραδείγματα, με εισηγήτρια την Αγγελική Αλβανούδη.
Προσβασιμότητα και δημόσιος χαρακτήρας
Όλες οι εργασίες του Συνεδρίου έχουν σχεδιαστεί με γνώμονα την καθολική προσβασιμότητα. Οι δια ζώσης συνεδρίες θα διαθέτουν υπερτιτλισμό, οι ψηφιακές υποτιτλισμό, οι χώροι είναι προσβάσιμοι σε άτομα με κινητικές δυσκολίες και όλο το υλικό θα αναρτηθεί σε ιστοχώρο φιλικό προς άτομα με προβλήματα όρασης.
Μια επέτειος με βλέμμα στο μέλλον
Με αφορμή τα 45 χρόνια από την ίδρυσή της, η Εταιρεία Συγγραφέων επιβεβαιώνει τον ρόλο της ως ενεργού θεσμού του δημόσιου λόγου. Όχι μόνο υπερασπίζοντας τα δικαιώματα των δημιουργών, αλλά και θέτοντας κρίσιμα ερωτήματα για το μέλλον της γραφής, της σκέψης και της δημοκρατίας σε έναν κόσμο όπου η Τεχνητή Νοημοσύνη διεκδικεί ολοένα και μεγαλύτερο ρόλο.
