Μικρής κλίμακας αλλά υψηλού συμβολισμού στρατιωτική κινητοποίηση βρίσκεται σε εξέλιξη στη Γροιλανδία, καθώς ευρωπαϊκά κράτη του ΝΑΤΟ αναπτύσσουν προσωπικό στο αρκτικό νησί για κοινές ασκήσεις με τη Δανία.
Οι κινήσεις αυτές πραγματοποιούνται στον απόηχο των επαναλαμβανόμενων δηλώσεων του Ντόναλντ Τραμπ περί προσάρτησης της Γροιλανδίας, ακόμη και με τη χρήση βίας, προκαλώντας έντονη ανησυχία και αναταράξεις στο εσωτερικό της Ατλαντικής Συμμαχίας.
Γερμανική αποστολή με… 13 στρατιώτες
Η Γερμανία ανακοίνωσε την αποστολή 13 στρατιωτών στη Γροιλανδία, κατόπιν πρόσκλησης της Δανίας. Σύμφωνα με το υπουργείο Άμυνας, πρόκειται για «ομάδα αναγνώρισης» με αποστολή τη διερεύνηση των συνθηκών ασφάλειας και των δυνατοτήτων ενδεχόμενης γερμανικής συνεισφοράς στην υποστήριξη της δανικής άμυνας.
Οι Γερμανοί στρατιωτικοί αναχώρησαν το πρωί από τη βάση του Βούνστορφ στην Κάτω Σαξονία με μεταγωγικό Airbus A400M, με ενδιάμεσες στάσεις στο Βερολίνο και στο Καρούπ της Δανίας, πριν φτάσουν στο Νουούκ. Γερμανικά μέσα ενημέρωσης επισημαίνουν ότι η Bundeswehr θα μπορούσε να διαδραματίσει ρόλο στη θαλάσσια επιτήρηση, σε μια περιοχή αυξανόμενης γεωστρατηγικής σημασίας.
Τanto ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς όσο και ο υπουργός Άμυνας Μπόρις Πιστόριους έχουν απορρίψει κατηγορηματικά τις αμερικανικές αξιώσεις επί της Γροιλανδίας, υπογραμμίζοντας ότι η γερμανική παρουσία στην Αρκτική εντάσσεται αποκλειστικά στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ και της συλλογικής άμυνας απέναντι στη ρωσική δραστηριότητα.
Επιχείρηση «Αρκτική Αντοχή» και ευρωπαϊκή σύμπραξη
Η γερμανική αποστολή εντάσσεται στην κοινή άσκηση με την ονομασία Επιχείρηση Arctic Endurance, στην οποία συμμετέχουν και άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Η Σουηδία, η Γαλλία και η Νορβηγία επιβεβαίωσαν ότι στέλνουν στρατιωτικό προσωπικό στη Γροιλανδία αυτή την εβδομάδα, ενώ η Δανία ανακοίνωσε την επέκταση της στρατιωτικής της παρουσίας «σε στενή συνεργασία με τους συμμάχους του ΝΑΤΟ».
Η Σουηδία απέστειλε απροσδιόριστο αριθμό στρατιωτικών κατόπιν αιτήματος της Κοπεγχάγης, με τον πρωθυπουργό Ούλφ Κρίστερσον να κάνει λόγο για προετοιμασία ενόψει της άσκησης. Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν ανακοίνωσε επίσης τη συμμετοχή της Γαλλίας, σημειώνοντας ότι οι πρώτες γαλλικές μονάδες βρίσκονται ήδη καθ’ οδόν. Η Νορβηγία, από την πλευρά της, περιορίζεται σε δύο στελέχη αμυντικού προσωπικού, σε καθαρά υποστηρικτικό ρόλο.
Παράλληλα, ο Καναδάς και η Γαλλία σχεδιάζουν να ανοίξουν προξενεία στο Νουούκ τις επόμενες εβδομάδες, κίνηση που ενισχύει τη διπλωματική και πολιτική παρουσία δυτικών χωρών στο νησί.
Τραμπ και Γροιλανδία: απειλές που δοκιμάζουν το ΝΑΤΟ
Οι ευρωπαϊκές κινήσεις αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα λόγω του πολιτικού πλαισίου. Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει δηλώσει επανειλημμένα ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες «θα κάνουν κάτι στη Γροιλανδία, είτε τους αρέσει είτε όχι», αφήνοντας ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο χρήσης βίας. Οι δηλώσεις αυτές θεωρούνται πρωτοφανείς, καθώς η Γροιλανδία αποτελεί μέρος του ΝΑΤΟ μέσω της Δανίας και καλύπτεται από το Άρθρο 5 της Συμμαχίας.
Η Δανία έχει προειδοποιήσει ότι οποιαδήποτε επίθεση στη Γροιλανδία θα συνιστούσε υπαρξιακή κρίση για το ΝΑΤΟ. Ωστόσο, ο Δανός υπουργός Άμυνας Τρόελς Λουντ Πούλσεν χαρακτήρισε ένα τέτοιο σενάριο «εντελώς υποθετικό», επιμένοντας ότι είναι εξαιρετικά απίθανο ένα κράτος-μέλος να επιτεθεί σε άλλο κράτος-μέλος της Συμμαχίας.
Ρωσική αντίδραση και κατηγορίες για στρατιωτικοποίηση
Η Μόσχα αντέδρασε έντονα στις ανακοινώσεις περί ενίσχυσης της παρουσίας του ΝΑΤΟ στη Γροιλανδία. Η ρωσική πρεσβεία στις Βρυξέλλες εξέφρασε «σοβαρή ανησυχία», κατηγορώντας τη Συμμαχία ότι εγκαταλείπει τους θεσμούς συνεργασίας, όπως το Συμβούλιο της Αρκτικής, και επιλέγει την «ταχεία στρατιωτικοποίηση του Βορρά» με πρόσχημα ανύπαρκτες απειλές από τη Ρωσία και την Κίνα.
Οι ρωσικές δηλώσεις εντάσσονται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο ανταγωνισμού στην Αρκτική, όπου η κλιματική αλλαγή, οι νέες θαλάσσιες οδοί και οι φυσικοί πόροι εντείνουν το γεωπολιτικό ενδιαφέρον.
Θεμελιώδης διαφωνία Ουάσινγκτον – Κοπεγχάγης
Παρά τις διπλωματικές επαφές, η διαφωνία μεταξύ Δανίας και ΗΠΑ παραμένει. Ο Δανός υπουργός Εξωτερικών Λαρς Λόκε Ράσμουσεν παραδέχθηκε ότι κατά τη συνάντηση στον Λευκό Οίκο «δεν κατέστη δυνατό να αλλάξει η στάση της Ουάσινγκτον», κάνοντας λόγο για ειλικρινή αλλά σαφώς διαφορετική προσέγγιση των δύο πλευρών.
Ο Ράσμουσεν χαρακτήρισε «απολύτως απαράδεκτες» τις ιδέες που δεν σέβονται την εδαφική ακεραιότητα της Γροιλανδίας, υπενθυμίζοντας ότι το νησί προστατεύεται από το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ. Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και η υπουργός Εξωτερικών της Γροιλανδίας Βίβιαν Μότζφελντ, η οποία δήλωσε ότι επιθυμεί στενότερη συνεργασία με τις ΗΠΑ, ξεκαθαρίζοντας όμως ότι η Γροιλανδία δεν θέλει να ανήκει στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η ευρωπαϊκή «απόβαση» στη Γροιλανδία, έστω και περιορισμένη αριθμητικά, λειτουργεί έτσι ως πολιτικό μήνυμα συνοχής και αποτροπής, σε μια περίοδο όπου οι αμερικανικές δηλώσεις έχουν εισαγάγει πρωτοφανή αβεβαιότητα στο εσωτερικό του ΝΑΤΟ και έχουν μετατρέψει την Αρκτική σε νέο πεδίο γεωπολιτικής τριβής.
