Συμπληρώνοντας έναν χρόνο από την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο, ο Ντόναλντ Τραμπ έχει αφήσει ανεξίτηλο αποτύπωμα στην αμερικανική πολιτική σκηνή, ασκώντας την προεδρική εξουσία με τρόπο που ακόμη και έμπειροι αναλυτές χαρακτηρίζουν πρωτοφανή.
πό τη διάλυση κυβερνητικών υπηρεσιών και τις σαρωτικές απελάσεις μεταναστών, έως την επιβολή δασμών σχεδόν σε ολόκληρο τον πλανήτη και τις στρατιωτικές απειλές σε πολλαπλά μέτωπα, η δεύτερη θητεία του εξελίσσεται σε μια περίοδο «σοκ και δέους» εντός και εκτός ΗΠΑ.
Η επέκταση της προεδρικής εξουσίας
Σύμφωνα με ανάλυση του Reuters, ο Τραμπ ασκεί την εξουσία του με ολοένα και λιγότερους περιορισμούς, μεταφέροντας κρίσιμες αποφάσεις από το Κογκρέσο στον Λευκό Οίκο μέσω εκτελεστικών διαταγμάτων και κηρύξεων έκτακτης ανάγκης. Η συντηρητική πλειοψηφία στο Ανώτατο Δικαστήριο και ένα Ρεπουμπλικανικό Κογκρέσο που σπανίως τον φρενάρει, του επέτρεψαν να εδραιώσει σχεδόν απόλυτο έλεγχο, ενώ το υπουργικό του συμβούλιο αποτελείται κυρίως από πιστούς συμμάχους.
Χαρακτηριστική είναι η ίδια του η αντίληψη για τον θεσμικό έλεγχο. Μιλώντας στους New York Times, υποστήριξε ότι ως αρχηγός των ενόπλων δυνάμεων, ο μόνος πραγματικός περιορισμός στις στρατιωτικές του αποφάσεις είναι η προσωπική του ηθική. Σε συνέντευξή του στο Reuters, απάντησε «δεν με νοιάζει» όταν ρωτήθηκε για τις οικονομικές επιπτώσεις πιθανής ποινικής έρευνας σε βάρος του προέδρου της Fed, Τζερόμ Πάουελ.
Εσωτερικό μέτωπο: μετανάστευση, θεσμοί και πολιτικοί αντίπαλοι
Στο εσωτερικό, ο Τραμπ προχώρησε σε μαζική συρρίκνωση του ομοσπονδιακού κράτους, διέλυσε ή έκλεισε υπηρεσίες και περιόρισε δραστικά την ανθρωπιστική βοήθεια προς το εξωτερικό. Παράλληλα, διέταξε σαρωτικές επιχειρήσεις της ICE και απελάσεις, ενώ δεν δίστασε να αναπτύξει δυνάμεις της Εθνοφρουράς σε πόλεις που διοικούνται από Δημοκρατικούς.
Η πιο πρόσφατη κλιμάκωση στη Μινεσότα, με πιο επιθετικές επιχειρήσεις κατά της παράνομης μετανάστευσης, κατέληξε στον θάνατο άοπλης γυναίκας από ομοσπονδιακό πράκτορα, αναζωπυρώνοντας τις ανησυχίες για τη χρήση κρατικής βίας. Την ίδια ώρα, ο Τραμπ έχει επιτεθεί ανοικτά σε πανεπιστήμια, δικηγορικά γραφεία και μέσα ενημέρωσης, καταργώντας πρωτοβουλίες για τη διαφορετικότητα και περιορίζοντας την πρόσβαση σε ορισμένα εμβόλια.
Οικονομία και εμπορικοί πόλεμοι
Στην οικονομία, ο Αμερικανός πρόεδρος υπέγραψε ένα τεράστιο νομοσχέδιο για περικοπές φόρων και δαπανών, ενώ πυροδότησε νέους εμπορικούς πολέμους επιβάλλοντας δασμούς σε αγαθά από τις περισσότερες χώρες. Παρά τον ισχυρισμό του ότι η αμερικανική οικονομία είναι «η ισχυρότερη στην ιστορία», τα στοιχεία δείχνουν επίμονα υψηλό πληθωρισμό, ενισχύοντας τη δυσαρέσκεια μεγάλου μέρους των πολιτών.
Η δημοτικότητα του Τραμπ παραμένει χαμηλή: σύμφωνα με δημοσκόπηση Reuters/Ipsos, το ποσοστό αποδοχής του ανέρχεται στο 41%, με το 58% να αποδοκιμάζει την απόδοσή του. Οι απόψεις, ωστόσο, παραμένουν βαθιά πολωμένες, καθώς διατηρεί ισχυρή στήριξη από τη βάση του.
Εξωτερική πολιτική: από τη Γροιλανδία στο Ιράν
Στο διεθνές πεδίο, η δεύτερη θητεία Τραμπ σημαδεύεται από επιθετικότητα και απρόβλεπτες κινήσεις. Αναβίωσε το αμφιλεγόμενο σχέδιο κατάληψης της Γροιλανδίας, απείλησε ανοιχτά το Ιράν με βομβαρδισμούς και επέβλεψε στρατιωτική επιχείρηση στη Βενεζουέλα με στόχο τη σύλληψη του προέδρου Νικολάς Μαδούρο. Παρά τους ισχυρισμούς του ότι έχει τερματίσει οκτώ πολέμους, οι συγκρούσεις σε πολλά από αυτά τα μέτωπα συνεχίζονται.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το ενδεχόμενο περαιτέρω εμπλοκής στο Ιράν, όπου η καταστολή των διαδηλώσεων από το καθεστώς Χαμενεΐ θέτει τον Λευκό Οίκο μπροστά σε κρίσιμα διλήμματα: από το αν μια αμερικανική παρέμβαση θα μπορούσε να επιταχύνει την κατάρρευση του καθεστώτος, έως τον κίνδυνο γενικευμένου χάους, εμφυλίου πολέμου και νέων προσφυγικών ροών.
Πολιτικό ρίσκο και ενδιάμεσες εκλογές
Καθώς εισέρχεται στο δεύτερο έτος της θητείας του, ο Τραμπ αναγνωρίζει ότι οι Ρεπουμπλικανοί κινδυνεύουν να χάσουν τον έλεγχο του Κογκρέσου στις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου. Έχει προειδοποιήσει ότι μια Δημοκρατική πλειοψηφία στη Βουλή θα μπορούσε να τον οδηγήσει σε τρίτη παραπομπή. Παρά τις ρωγμές στη κομματική πειθαρχία, η επιρροή του στις προκριματικές διαδικασίες κρατά υπό έλεγχο τις εσωτερικές αντιδράσεις.
Ένας πρόεδρος χωρίς προηγούμενο
Ιστορικοί όπως ο Τίμοθι Ναφτάλι εκτιμούν ότι ο Τραμπ ασκεί την εξουσία με λιγότερους περιορισμούς από οποιονδήποτε άλλο πρόεδρο μετά τον Φράνκλιν Ρούσβελτ. Για τους επικριτές του, η περιφρόνηση των θεσμικών ελέγχων υπονομεύει το κράτος δικαίου και καθιστά τις ΗΠΑ λιγότερο ασφαλείς. Για τους υποστηρικτές του, αποτελεί έναν ισχυρό ηγέτη που «επιβάλλει τάξη» και προωθεί τα αμερικανικά συμφέροντα.
Το βέβαιο είναι ότι η «βίαιη» πολιτική αρχή του 2026 δεν αφήνει περιθώρια εφησυχασμού. Η δεύτερη προεδρία Τραμπ μπορεί να κρίνεται επιτυχημένη με τους δικούς της όρους, αλλά συνοδεύεται από τεράστιους εσωτερικούς και διεθνείς κινδύνους, θέτοντας ερωτήματα για το πού ακριβώς οδηγεί τις Ηνωμένες Πολιτείες – και τον κόσμο.
