Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ υποδέχεται το 2026 με μια στρατιωτική επέμβαση που, σύμφωνα με διεθνείς αναλυτές και το CNN, θυμίζει όλο και περισσότερο τις πιο σκοτεινές σελίδες της αμερικανικής ιστορίας.
Η στρατιωτικού τύπου επιχείρηση «αρπαγής και σύλληψης» του προέδρου της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο, το περασμένο Σάββατο (3/1), σηματοδοτεί μια νέα φάση άσκησης αμερικανικής ισχύος μέσω ωμής βίας και άμεσης παρέμβασης.
Η Ουάσινγκτον δηλώνει ανοιχτά ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα έχουν λόγο στην «επόμενη μέρα» της πλούσιας σε πετρέλαιο χώρας, χωρίς ωστόσο να διευκρινίζει τι ακριβώς σημαίνει αυτό. Το μήνυμα, πάντως, είναι σαφές: η εποχή των έμμεσων πιέσεων φαίνεται να δίνει τη θέση της σε απροκάλυπτες κινήσεις ισχύος.
Προειδοποιήσεις προς γείτονες και βλέμμα στη Γροιλανδία
Η επιχείρηση στη Βενεζουέλα δεν ήταν μεμονωμένο επεισόδιο. Αμέσως μετά, ο Ντόναλντ Τραμπ απηύθυνε αυστηρές προειδοποιήσεις προς ηγέτες γειτονικών χωρών, όπως η Κολομβία και το Μεξικό, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο λήψης μέτρων και εναντίον τους αν δεν «συμμορφωθούν».
Την ίδια στιγμή, ο Αμερικανός πρόεδρος επανέφερε δημόσια την επιθυμία του να καταλάβουν οι ΗΠΑ τη Γροιλανδία, υποστηρίζοντας ότι αποτελεί ζήτημα εθνικής ασφάλειας. Πρόκειται για μια ρητορική που επαναφέρει τη λογική των ζωνών επιρροής και της ωμής γεωπολιτικής συναλλαγής.
Απειλές προς το Ιράν και μήνυμα παγκόσμιας ισχύος
Σαν να μην έφταναν όλα αυτά, ο Τραμπ εξαπέλυσε νέες απειλές κατά του Ιράν, δηλώνοντας ότι ενδέχεται να λάβει μέτρα υπέρ των διαδηλωτών στη χώρα, υπονοώντας ακόμη και επαναπροσδιορισμό της αμερικανικής εμπλοκής στη Μέση Ανατολή. Το συνολικό μοτίβο σκιαγραφεί μια εξωτερική πολιτική που επιχειρεί να επιβληθεί όχι μέσω διπλωματίας, αλλά μέσω φόβου και στρατιωτικής ισχύος.
Η σκιά των αλλαγών καθεστώτος
Σύμφωνα με το CNN, η στρατηγική Τραμπ φέρνει στο νου τη μακρά ιστορία αλλαγών καθεστώτων που υποκινήθηκαν από τις ΗΠΑ στη Λατινική Αμερική. Ο Στίβεν Κίντσερ, ανώτερος συνεργάτης στη Σχολή Διεθνών και Δημοσίων Υποθέσεων Γουότσον του Πανεπιστημίου Μπράουν, επισημαίνει ότι η περίπτωση Μαδούρο δεν αποτελεί εξαίρεση.
Όπως τονίζει, ο Βενεζουελανός ηγέτης μοιράζεται ένα κοινό χαρακτηριστικό με πολλούς άλλους ηγέτες της Κεντρικής και Νότιας Αμερικής που ανατράπηκαν τον τελευταίο αιώνα: «είναι ηγέτες που δεν αποδέχονται το δικαίωμα των Ηνωμένων Πολιτειών να κυριαρχούν στις χώρες τους και στην περιοχή τους».
Δύο μέτρα και δύο σταθμά
Ο Κίντσερ δεν εξωραΐζει τον Μαδούρο, τον οποίο χαρακτηρίζει βάναυσο δικτάτορα επικεφαλής μιας αντιδημοκρατικής κυβέρνησης. Ωστόσο, επισημαίνει την κραυγαλέα αντίφαση της αμερικανικής πολιτικής. Όπως λέει δηκτικά, η Ουάσινγκτον ανέχεται αυταρχικούς ηγέτες όταν αυτοί βρίσκονται «στη σωστή πλευρά».
Χαρακτηριστικό παράδειγμα, κατά τον ίδιο, ο πρίγκιπας διάδοχος της Σαουδικής Αραβίας, Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, ο οποίος δεν έχει εκλεγεί ποτέ και συνδέεται με τη δολοφονία πολιτικών αντιπάλων, χωρίς αυτό να εμποδίζει τις στενές σχέσεις με τις ΗΠΑ.
Η πρωτόγνωρη μέθοδος της «αρπαγής»
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και η ίδια η μέθοδος σύλληψης του Μαδούρο. Σύμφωνα με τον Αλεξάντερ Ντάουνς, διευθυντή του Ινστιτούτου Μελετών Ασφάλειας και Συγκρούσεων στο Πανεπιστήμιο Τζορτζ Ουάσιγκτον, η μεταφορά του από το Καράκας θύμιζε περισσότερο «έκδοση» παρά κλασική στρατιωτική επιχείρηση.
Ο Ντάουνς αναγνωρίζει ότι ξένοι ηγέτες έχουν κατηγορηθεί στο παρελθόν στις ΗΠΑ, υπενθυμίζοντας και την πρόσφατη χάρη που έδωσε ο Τραμπ στον πρώην πρόεδρο της Ονδούρας Χουάν Ορλάντο Ερνάντες, καταδικασμένο για διακίνηση ναρκωτικών. Ωστόσο, προειδοποιεί ότι η απαγωγή εν ενεργεία ηγετών αποτελεί επικίνδυνο και πιθανώς παράνομο προηγούμενο.
Το ερώτημα που θέτει είναι απλό αλλά κρίσιμο: πώς θα αντιδράσουν οι ΗΠΑ αν στο μέλλον η Κίνα ή η Ρωσία υιοθετήσουν παρόμοιες πρακτικές;
Ο πραγματικός στόχος της Ουάσινγκτον
Παρότι ο Τραμπ επικαλείται ζητήματα όπως το εμπόριο ναρκωτικών ή τη μετανάστευση για να δικαιολογήσει την ανατροπή του Μαδούρο, αρκετοί αναλυτές θεωρούν ότι ο τελικός στόχος είναι άλλος. Ο Άλαν Κούπερμαν, καθηγητής Δημοσίων Υποθέσεων στο Πανεπιστήμιο του Τέξας στο Όστιν, υποστηρίζει ότι πρόκειται για μια ωμή στρατηγική ισχύος.
Όπως σημειώνει, ο Τραμπ επιδιώκει να καταστήσει τις Ηνωμένες Πολιτείες την κυρίαρχη δύναμη στη Λατινική Αμερική και να εξασφαλίσει ότι οι φυσικοί πόροι της περιοχής θα ωφελήσουν πρωτίστως την αμερικανική οικονομία. Μια λογική που, για πολλούς, δεν συνιστά κάτι νέο — αλλά μια επιστροφή σε έναν παλιό, γνώριμο και βαθιά αμφιλεγόμενο αμερικανικό ιμπεριαλισμό.
