NewsEdit Οι συντάκτες των Financial Times το παραδέχονται με σπάνια ειλικρίνεια: το 2025 ήταν η χειρότερη χρονιά προβλέψεων στην ιστορία τους. Επτά αστοχίες σε είκοσι ερωτήματα δεν είναι απλώς μια στατιστική απόκλιση· είναι σύμπτωμα ενός κόσμου που αλλάζει πιο γρήγορα απ’ ό,τι μπορούν να ακολουθήσουν ακόμη και οι πιο έμπειροι αναλυτές.
Η μοναδική μεγάλη πρόβλεψη που επαληθεύτηκε ήταν και η πιο γενική: η επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στην προεδρία των ΗΠΑ έκανε τον πλανήτη πιο ασταθή, πιο νευρικό και λιγότερο προβλέψιμο. Το ερώτημα δεν είναι αν οι Financial Times έκαναν λάθος. Το ερώτημα είναι τι μας αποκαλύπτουν αυτά τα λάθη για τη νέα παγκόσμια κανονικότητα.
Γιατί οι προβλέψεις αποτυγχάνουν σε έναν κόσμο «πολλαπλών κρίσεων»;
Οι προβλέψεις βασίζονται σε υποθέσεις: ότι οι θεσμοί θα λειτουργήσουν περίπου όπως στο παρελθόν, ότι οι αγορές θα αντιδράσουν με γνώριμα αντανακλαστικά, ότι οι πολιτικοί θα κινηθούν εντός λογικών ορίων. Το 2025–2026, σχεδόν καμία από αυτές τις παραδοχές δεν θεωρείται ασφαλής.
Η επιστροφή Τραμπ συμπίπτει με μια ιστορική συσσώρευση αβεβαιοτήτων: έναν πόλεμο φθοράς στην Ουκρανία, μια Μέση Ανατολή σε μόνιμη ανάφλεξη, την τεχνητή νοημοσύνη να αλλάζει την παραγωγή, τις αγορές και την εργασία ταχύτερα από κάθε προηγούμενη τεχνολογική επανάσταση, και μια παγκόσμια οικονομία που προσπαθεί να προσαρμοστεί σε υψηλότερα επιτόκια, δημογραφική γήρανση και γεωοικονομικό κατακερματισμό.
Μέσα σε αυτό το τοπίο, ακόμη και οι καλύτερες προβλέψεις μετατρέπονται σε μορφωμένες εικασίες. Οι FT το αναγνωρίζουν – και το μετατρέπουν σε αφηγηματικό εργαλείο: δεν προβλέπουν για να μαντέψουν το μέλλον, αλλά για να φωτίσουν τις συγκρούσεις που θα το διαμορφώσουν.
Είναι ο Τραμπ τελικά «λιγότερο» προστατευτικός απ’ όσο φοβόταν ο κόσμος;
Η πρόβλεψη ότι οι δασμοί του Τραμπ δεν θα είναι υψηλότεροι στο τέλος του έτους μοιάζει σχεδόν αντιφατική για έναν πρόεδρο που πολιτεύεται με όρους εμπορικού πολέμου. Κι όμως, η πραγματικότητα της διακυβέρνησης λειτούργησε ανασταλτικά.
Οι αγορές αντέδρασαν βίαια, η Κίνα απείλησε με αντίποινα και οι Αμερικανοί καταναλωτές είδαν άμεσα αυξήσεις τιμών. Το πολιτικό κεφάλαιο του Τραμπ δεν είναι ανεξάντλητο, ακόμη κι αν ο ίδιος δείχνει να το πιστεύει. Έτσι, αντί για μια συνεκτική στρατηγική δασμών, προέκυψε ένα μωσαϊκό ad hoc συμφωνιών, απειλών και υπαναχωρήσεων.
Το μήνυμα είναι σαφές: ο οικονομικός εθνικισμός έχει όρια όταν συγκρούεται με τις αγορές και τα δικαστήρια. Αυτό δεν τον καθιστά ακίνδυνο· τον καθιστά απλώς λιγότερο προβλέψιμο.
Μπορεί να υπάρξει ειρήνη στην Ουκρανία χωρίς εδαφικές παραχωρήσεις;
Η απάντηση των FT είναι κατηγορηματική: όχι, αν αυτό σημαίνει παράδοση του Ντονμπάς. Η Ουκρανία δεν μπορεί πολιτικά, στρατιωτικά ή συνταγματικά να αποδεχθεί μια τέτοια λύση χωρίς να διακινδυνεύσει την ίδια της την υπόσταση.
Αυτό δεν σημαίνει ότι ο πόλεμος πλησιάζει στο τέλος του. Αντίθετα, υποδηλώνει έναν παρατεταμένο «παγωμένο» πόλεμο, με διαπραγματεύσεις χωρίς αποτέλεσμα και μια Δύση διχασμένη ανάμεσα στην κόπωση και τον φόβο της ήττας της Ουκρανίας.
Η πρόβλεψη αυτή αποκαλύπτει κάτι βαθύτερο: η ειρήνη, όπως τη φαντάζονται οι διπλωμάτες, δεν ταυτίζεται απαραίτητα με την ειρήνη όπως τη βιώνουν οι κοινωνίες.
Θα μπλοκάρει ξανά η αμερικανική πολιτική μηχανή;
Η εκτίμηση ότι οι Δημοκρατικοί θα ανακτήσουν τη Βουλή αλλά όχι τη Γερουσία δείχνει ένα γνώριμο μοτίβο: διχασμένη εξουσία, θεσμική παράλυση, διαρκείς έρευνες και πολιτική πόλωση.
Για τον Τραμπ, αυτό σημαίνει σύγκρουση. Για την αμερικανική δημοκρατία, σημαίνει δοκιμασία αντοχής. Και για τον υπόλοιπο κόσμο, σημαίνει αβεβαιότητα: κάθε απόφαση εξωτερικής πολιτικής θα περνά μέσα από το φίλτρο της εσωτερικής πολιτικής σύγκρουσης.
Σκάει ή απλώς ξεφουσκώνει η φούσκα της τεχνητής νοημοσύνης;
Η απάντηση των FT είναι πιο σύνθετη από ένα απλό «ναι». Η φούσκα, λένε, δεν θα σκάσει με τρόπο καταστροφικό, αλλά θα χάσει τον «αφρό» της. Οι τεχνολογικοί γίγαντες θα επιβιώσουν, αλλά οι μικρότερες εταιρείες και τα venture capitals θα πληρώσουν το τίμημα της υπερβολικής αισιοδοξίας.
Αυτό που αλλάζει είναι η αφήγηση: από την τεχνητή νοημοσύνη ως πανάκεια, περνάμε στην τεχνητή νοημοσύνη ως εργαλείο – ισχυρό, αλλά όχι μαγικό. Και αυτή η μετάβαση, όσο επώδυνη κι αν είναι για τις αγορές, είναι ίσως απαραίτητη για την ωρίμανση της τεχνολογίας.
Γιατί η Ευρώπη παραμένει πολιτικά εύθραυστη;
Από τη Γαλλία έως τη Γερμανία και τη Βρετανία, οι προβλέψεις των FT σκιαγραφούν μια ήπειρο σε πολιτική κόπωση. Καμία πρόωρη εκλογή στη Γαλλία, κανένα άνοιγμα προς το AfD στη Γερμανία, αλλά έντονες πιέσεις στο εσωτερικό των κομμάτων εξουσίας.
Η Ευρώπη μοιάζει εγκλωβισμένη: οι κυβερνήσεις είναι πολύ αδύναμες για ριζικές μεταρρυθμίσεις και πολύ φοβισμένες για ριψοκίνδυνες επιλογές. Το αποτέλεσμα είναι στασιμότητα – και αυτή η στασιμότητα τροφοδοτεί τον λαϊκισμό.
Κεντρικές τράπεζες: τέλος ή παράταση της εποχής του φθηνού χρήματος;
Παρά τις μειώσεις επιτοκίων, οι FT δεν βλέπουν τέλος στον κύκλο χαλάρωσης. Η αφήγηση της «νέας παραγωγικότητας» λόγω τεχνολογίας θυμίζει έντονα τη δεκαετία του ’90 – με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τις φούσκες και τις ανισότητες.
Οι κεντρικές τράπεζες βρίσκονται σε ένα παράδοξο: πρέπει να στηρίξουν την ανάπτυξη χωρίς να ξαναφουντώσουν τον πληθωρισμό. Είναι μια ισορροπία που ιστορικά σπάνια κρατά.
Ιδιωτική πίστωση: το επόμενο αδύναμο σημείο του συστήματος;
Η αύξηση των αθετήσεων πληρωμών στην ιδιωτική πίστωση είναι ίσως το πιο ανησυχητικό καμπανάκι. Δεν απειλεί –ακόμη– το σύστημα συνολικά, αλλά αποκαλύπτει πόσο ευάλωτες είναι οι εταιρείες που έμαθαν να ζουν με σχεδόν μηδενικά επιτόκια.
Οι «κατσαρίδες» της χρηματοπιστωτικής κρίσης, όπως τις αποκαλούν σκωπτικά οι FT, εμφανίζονται πάντα πρώτα σε σκοτεινές γωνιές. Το ερώτημα είναι αν θα μείνουν εκεί.
Ρομπότ στο σπίτι, αλλά για ποιους;
Τα ανθρωποειδή ρομπότ δεν ανήκουν πια στη σφαίρα της επιστημονικής φαντασίας. Ανήκουν, όμως, στη σφαίρα της οικονομικής ελίτ. Με τιμές δεκάδων χιλιάδων δολαρίων και περιορισμένες δυνατότητες, είναι περισσότερο σύμβολα τεχνολογικού κύρους παρά καθημερινά εργαλεία.
Η ουσία δεν είναι αν θα έχουμε ρομπότ στο σπίτι, αλλά πώς η ενσώματη τεχνητή νοημοσύνη θα αλλάξει την εργασία, τη φροντίδα και την κοινωνική ανισότητα.
Αφρική, χρυσός και το τέλος της δυτικής βεβαιότητας;
Η πρόβλεψη ότι η ανάπτυξη της Αφρικής θα φτάσει –και ίσως ξεπεράσει– την Ασία είναι ενδεικτική μιας αργής αλλά βαθιάς μετατόπισης. Την ίδια στιγμή, η εκρηκτική άνοδος του χρυσού δείχνει ότι οι επενδυτές αναζητούν ασφάλεια έξω από τα παραδοσιακά νομίσματα.
Σε έναν κόσμο όπου το δολάριο δεν θεωρείται πια αυτονόητο καταφύγιο, ο χρυσός επιστρέφει όχι ως αναχρονισμός, αλλά ως πολιτικό σχόλιο πάνω στην παγκόσμια αβεβαιότητα.
Κβαντικοί υπολογιστές, AI μουσική και τα όρια της τεχνολογικής επανάστασης
Οι FT είναι επιφυλακτικοί: ούτε λειτουργικός κβαντικός υπολογιστής άμεσα, ούτε τραγούδι AI στην κορυφή των charts. Η τεχνολογία προχωρά, αλλά η κοινωνική και πολιτισμική αποδοχή δεν ακολουθεί με τον ίδιο ρυθμό.
Αυτό είναι ίσως το πιο σημαντικό μάθημα: η καινοτομία δεν είναι μόνο θέμα μηχανών, αλλά και ανθρώπων.
Τελικά, τι μας λένε όλες αυτές οι προβλέψεις;
Οι Financial Times δεν προσφέρουν βεβαιότητες. Προσφέρουν έναν χάρτη αβεβαιοτήτων. Τα λάθη τους δεν είναι αποτυχία, αλλά αντανάκλαση ενός κόσμου όπου η Ιστορία επέστρεψε βίαια, ακυρώνοντας γραμμικές αφηγήσεις και εύκολες προβλέψεις.
Το μόνο σίγουρο, όπως παραδέχονται και οι ίδιοι, είναι ότι θα συνεχίσουν να κάνουν προβλέψεις – όχι γιατί πιστεύουν ότι θα πέσουν πάντα μέσα, αλλά γιατί χωρίς αυτές, θα ήμασταν τυφλοί μπροστά στο χάος που έρχεται.