NewsEdit Η τεχνητή νοημοσύνη εισβάλλει με ολοένα και μεγαλύτερη ένταση στην ευρωπαϊκή πολιτική σκηνή, μεταβάλλοντας όχι μόνο τα εργαλεία των προεκλογικών εκστρατειών αλλά και τον ίδιο τον τρόπο με τον οποίο οι πολίτες αντιλαμβάνονται την πραγματικότητα.
Καθώς δεκάδες εθνικές, περιφερειακές και τοπικές εκλογές έχουν προγραμματιστεί σε όλη την Ευρώπη για το 2026, τα μηνύματα που φτάνουν στους ψηφοφόρους παράγονται από μηχανές, διαχέονται μαζικά και συχνά δεν ελέγχονται από κανέναν.
Πρόσωπα δημιουργημένα εξ ολοκλήρου με AI, σκηνοθετημένες κρίσεις, ψεύτικες αφηγήσεις και κατασκευασμένη νοσταλγία κυκλοφορούν πλέον ως «κανονικό» υλικό εκστρατείας σε ολόκληρη την Ένωση. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μάλιστα, ξένοι παράγοντες παρεμβαίνουν ευθέως στις εθνικές εκλογές, αξιοποιώντας περιεχόμενο τεχνητής νοημοσύνης για να επηρεάσουν το εκλογικό σώμα.
Από τη νομοθεσία στην πραγματικότητα των αλγορίθμων
Σύμφωνα με το Euractiv, οι Βρυξέλλες επιχείρησαν να απαντήσουν σε αυτή τη νέα απειλή δημιουργώντας το αυστηρότερο ρυθμιστικό πλαίσιο για τον ψηφιακό κόσμο: τον Νόμο για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (DSA). Ωστόσο, όσο οι εκλογικές αναμετρήσεις πλησιάζουν, οι ευρωπαίοι νομοθέτες συνειδητοποιούν ότι η σύνταξη νόμων είναι πολύ ευκολότερη από τη ρύθμιση των ίδιων των αλγορίθμων.
Η πολιτική που βασίζεται στην τεχνητή νοημοσύνη εξαπλώνεται με ρυθμούς που οι θεσμοί δυσκολεύονται να παρακολουθήσουν, αφήνοντας ένα κενό μεταξύ θεσμικής πρόθεσης και πραγματικής εφαρμογής.
Deepfakes, AI slop και γενετική τεχνητή νοημοσύνη
Στις σύγχρονες ευρωπαϊκές εκλογές, η ψηφιακή πολιτική επιρροή διαμορφώνεται πλέον σε τρία επίπεδα.
Τα deepfakes – παραποιημένα αρχεία ήχου ή βίντεο που αποδίδονται ψευδώς σε πραγματικά πρόσωπα – παραμένουν μια απειλή υψηλού κινδύνου αλλά χαμηλού όγκου, με μεμονωμένες εμφανίσεις, όπως στις προεδρικές εκλογές της Ιρλανδίας το 2025.
Το λεγόμενο «AI slop», αντίθετα, κάνει τη βιομηχανική δουλειά: μαζική παραγωγή φθηνών, συναισθηματικά φορτισμένων συνθετικών εικόνων και βίντεο που δραματοποιούν τη μετανάστευση, το έγκλημα και την κοινωνική παρακμή. Το περιεχόμενο αυτό κυριαρχεί πλέον στις ροές των social media και παράγεται κυρίως από λογαριασμούς που λειτουργούν αποκλειστικά με τεχνητή νοημοσύνη και αποσκοπούν στο κέρδος, όχι από επίσημες κομματικές καμπάνιες.
Σε αυτό το οικοσύστημα, η γενετική τεχνητή νοημοσύνη – κείμενα, εικόνες και μουσική που δημιουργούνται τεχνητά – λειτουργεί ως επιταχυντής, ενισχύοντας πολωτικές αφηγήσεις ταχύτερα απ’ όσο μπορεί να αντιδράσει ο ευρωπαϊκός ρυθμιστικός μηχανισμός.
Γιατί οι αλγόριθμοι ευνοούν την πόλωση
Η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης εκτείνεται σε όλο το πολιτικό φάσμα. Ωστόσο, το λεξιλόγιο της ακροδεξιάς – έννοιες όπως «ταυτότητα», «απειλή», «πολιτισμική πολιορκία» – ταιριάζει σχεδόν απόλυτα με ό,τι επιβραβεύουν οι αλγόριθμοι των πλατφορμών: επαναληπτικό, προκλητικό και συναισθηματικά φορτισμένο περιεχόμενο.
Το αποτέλεσμα δεν είναι απαραίτητα η πειθώ, αλλά η συναισθηματική αντίδραση. Όπως επισημαίνει η ερευνήτρια του AI Forensics, Natalia Stanusch, «δεν πρόκειται τόσο για το να πείσεις τι είναι αληθινό ή ψεύτικο, όσο για το να προκαλέσεις φόβο, σοκ και σκάνδαλο».
Ενδείξεις χειραγώγησης σε όλη την Ευρώπη
Τα πρώτα σημάδια του αντίκτυπου της AI στις εκλογές είναι ήδη ορατά. Στις γαλλικές εκλογές του 2024, ερευνητές εντόπισαν δεκάδες αναρτήσεις που είχαν δημιουργηθεί εξ ολοκλήρου με τεχνητή νοημοσύνη σε επίσημους κομματικούς λογαριασμούς, γεμίζοντας τα social media με δυστοπικές εικόνες και σουρεαλιστικές σκηνές μετανάστευσης.
Στη Γερμανία, οι υποψήφιοι απέφυγαν σε μεγάλο βαθμό τη γενετική AI στις ομοσπονδιακές εκλογές του 2025, όμως δίκτυα υποστηρικτών στο TikTok υιοθέτησαν συνθετικά εθνικιστικά οπτικά στοιχεία. Στην Ουγγαρία, ενόψει των κρίσιμων εκλογών του 2026, ψεύτικα προφίλ «ελκυστικών νέων» προωθούσαν φιλοκυβερνητικά μηνύματα, ενώ στη Μολδαβία καταγράφηκε οργανωμένη ξένη παρέμβαση με συνθετικές «γιαγιάδες» στο TikTok, συνδεδεμένες με ρωσικά δίκτυα.
Η περίπτωση της Ολλανδίας και τα δεδομένα της AI
Η ανάλυση της προεκλογικής εκστρατείας στις ολλανδικές εκλογές του 2025 δείχνει καθαρά τη διαφοροποίηση μεταξύ κομμάτων. Το Κόμμα για την Ελευθερία (PVV) του Γκερτ Βίλντερς παρήγαγε τον μεγαλύτερο όγκο περιεχομένου με χρήση τεχνητής νοημοσύνης, ενώ το φιλελεύθερο D66, που τελικά κέρδισε τις εκλογές, έκανε πολύ πιο περιορισμένη χρήση τέτοιων εργαλείων.
Τα δεδομένα αυτά αποτυπώνουν όχι μόνο τεχνολογικές επιλογές, αλλά και διαφορετικές στρατηγικές πολιτικής επικοινωνίας.
Από τον φόβο του deepfake στη μαζική προπαγάνδα
Πριν από λίγα χρόνια, οι Βρυξέλλες φοβούνταν ένα μεμονωμένο deepfake που θα μπορούσε να ανατρέψει μια κυβέρνηση μέσα σε μία νύχτα. Αυτό δεν συνέβη ποτέ. Αντίθετα, η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με κάτι πολύ πιο δύσκολο να αντιμετωπιστεί: τη μαζική, χαμηλού κόστους προπαγάνδα που βασίζεται στην τεχνητή νοημοσύνη.
Θεωρητικά, η ΕΕ διαθέτει πλέον ένα ισχυρό αμυντικό πλαίσιο. Ο Νόμος για την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI Act) κατατάσσει την πολιτική χειραγώγηση ως δραστηριότητα υψηλού κινδύνου, ενώ ο DSA υποχρεώνει τις μεγάλες πλατφόρμες να μειώνουν τους εκλογικούς κινδύνους. Στην πράξη, όμως, πλατφόρμες όπως το TikTok διατηρούν μεγάλη διακριτική ευχέρεια στον ορισμό της «χειραγώγησης», καθιστώντας την επιβολή των κανόνων τον πιο αδύναμο κρίκο.
Εκλογές υψηλού ρίσκου σε ένα ασταθές ευρωπαϊκό περιβάλλον
Το 2025 υπήρξε προειδοποιητική χρονιά για την Ευρώπη, με εκλογές υψηλού κινδύνου να δοκιμάζουν τη δημοκρατική ανθεκτικότητα. Το 2026 αναμένεται ακόμη πιο κρίσιμο. Από την Ουγγαρία του Βίκτορ Όρμπαν, όπου οι δημοσκοπήσεις δείχνουν πιθανή πολιτική ανατροπή, έως τις τοπικές και περιφερειακές αναμετρήσεις σε Ισπανία, Γαλλία, Γερμανία και Ιταλία, η άνοδος της ακροδεξιάς και η κοινωνική πόλωση βρίσκονται στο επίκεντρο.
Την ίδια στιγμή, εκλογές στη Σουηδία, τη Δανία, τη Βουλγαρία, τη Λετονία και τη Σλοβενία θα δοκιμάσουν όχι μόνο τις κυβερνήσεις αλλά και την ικανότητα της ΕΕ να προστατεύσει τις δημοκρατικές της διαδικασίες από ψηφιακή χειραγώγηση.
Παγκόσμιες κάλπες, ευρωπαϊκές συνέπειες
Η ευρωπαϊκή πολιτική δεν επηρεάζεται μόνο από το εσωτερικό της. Οι ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ το 2026, οι εκλογές στη Βραζιλία, στο Ισραήλ και στη Ρωσία έχουν άμεσες γεωπολιτικές και οικονομικές συνέπειες για την Ένωση. Από τη συμφωνία Mercosur έως τον πόλεμο στην Ουκρανία, το αποτέλεσμα αυτών των αναμετρήσεων θα διαμορφώσει το διεθνές περιβάλλον μέσα στο οποίο καλείται να λειτουργήσει η Ευρώπη.
Σε αυτό το σκηνικό, η τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι απλώς ένα νέο εργαλείο επικοινωνίας. Είναι ένας παράγοντας ισχύος που αναδιαμορφώνει τη δημοκρατία, δοκιμάζοντας τα όρια της ευρωπαϊκής πολιτικής, της νομοθεσίας και – τελικά – της εμπιστοσύνης των πολιτών.