Μια ημέρα με έντονη πολιτική και κοινωνική φόρτιση για τον πρωτογενή τομέα σηματοδότησε η ανακοίνωση της κυβέρνησης για την αύξηση κατά 50% του ανώτατου ορίου επιστροφής του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης (ΕΦΚ) στο αγροτικό πετρέλαιο από το 2025 και σε μόνιμη βάση. Η εξαγγελία έγινε ενώ στην Αθήνα πραγματοποιείται πανελλαδικό συλλαλητήριο αγροτών και κτηνοτρόφων έξω από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, με αιτήματα την άμεση καταβολή των αποζημιώσεων του ΟΠΕΚΕΠΕ και την ενίσχυση της κτηνοτροφίας, η οποία πλήττεται από τη νέα έξαρση της ευλογιάς των αιγοπροβάτων.
Το μέτρο, που σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές θα καλύψει πάνω από 300.000 δικαιούχους, αποτελεί μια προσπάθεια εκτόνωσης των αντιδράσεων. Ωστόσο, οι αγρότες παραμένουν επιφυλακτικοί, θεωρώντας ότι πρόκειται για «μια μερική απάντηση σε ένα συνολικό πρόβλημα». Στο παρασκήνιο, κυβερνητικά στελέχη αναγνωρίζουν ότι η συγκυρία είναι κρίσιμη: η συσσώρευση παραπόνων για τις καθυστερήσεις του ΟΠΕΚΕΠΕ, οι συνέπειες της ακρίβειας στην ενέργεια και τις ζωοτροφές και η αίσθηση αδικίας μετά τις αποκαλύψεις για τη διαχείριση των ευρωπαϊκών ενισχύσεων έχουν δημιουργήσει ένα εκρηκτικό μείγμα στην ύπαιθρο.
Η «μάχη» της Θράκης και το μήνυμα Μητσοτάκη
Από τη Θράκη, όπου πραγματοποιεί περιοδεία, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης έστειλε μήνυμα στήριξης, διαβεβαιώνοντας ότι η κυβέρνηση «παραμένει σε συνεχή διαβούλευση για την ενίσχυση του πρωτογενούς τομέα». Ο ίδιος τόνισε ότι προτεραιότητα αποτελεί «η εξυγίανση του ΟΠΕΚΕΠΕ εν κινήσει, χωρίς καθυστερήσεις στο σύστημα πληρωμών».
Η περιοδεία του πρωθυπουργού πάντως στιγματίστηκε από ένταση: αγρότες που είχαν παρατάξει τρακτέρ από το προηγούμενο βράδυ στο αεροδρόμιο της Αλεξανδρούπολης επιχείρησαν να πραγματοποιήσουν δυναμική διαμαρτυρία κατά την άφιξή του. Οι αστυνομικές δυνάμεις απέτρεψαν την προσέγγισή τους, αλλά η εικόνα της αντιπαράθεσης κυριάρχησε στα τοπικά μέσα. Οι αγρότες ζητούν συνάντηση με τον ίδιο τον πρωθυπουργό, υποστηρίζοντας ότι η κυβέρνηση «δεν έχει αντιληφθεί το μέγεθος της κρίσης που αντιμετωπίζει η περιφέρεια».
ΟΠΕΚΕΠΕ και αποζημιώσεις: το αγκάθι που παραμένει
Η καθυστέρηση στις πληρωμές των επιδοτήσεων έχει εξελιχθεί στο μεγαλύτερο σημείο τριβής. Σύμφωνα με στοιχεία αγροτικών ενώσεων, περίπου 600.000 δικαιούχοι παραμένουν απλήρωτοι για μέρος των ενισχύσεων του 2023, ενώ σε ορισμένες περιοχές, όπως ο Έβρος και η Καρδίτσα, δεν έχουν ακόμα καταβληθεί οι αποζημιώσεις για τις ζημιές από τις πυρκαγιές και τις πλημμύρες.
Το πρόβλημα επιδεινώθηκε από τα τεχνικά σφάλματα στο νέο σύστημα δορυφορικής παρακολούθησης (monitoring), που οδήγησε σε «κιτρίνισμα» περίπου 350.000 αγροτεμαχίων, δηλαδή σε προσωρινό μπλοκάρισμα των πληρωμών. Οι σύλλογοι καταγγέλλουν ότι «η μετάβαση έγινε βιαστικά, χωρίς επαρκή εκπαίδευση των παραγωγών», ενώ από την πλευρά του ο ΟΠΕΚΕΠΕ αναγνωρίζει ότι το πρόβλημα είναι υπαρκτό αλλά «τεχνικά διαχειρίσιμο».
Οι φωνές από το πεζοδρόμιο
Στην Αθήνα, χιλιάδες αγρότες και κτηνοτρόφοι από όλη τη χώρα συγκεντρώθηκαν από το πρωί στην πλατεία Καραϊσκάκη, πραγματοποιώντας πορεία προς το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και στη συνέχεια προς τον ΟΠΕΚΕΠΕ. Με πανό που γράφουν «Όχι άλλες υποσχέσεις – πληρωμές τώρα», οι διαδηλωτές δηλώνουν αποφασισμένοι να συνεχίσουν μέχρι να δοθούν συγκεκριμένες λύσεις.
«Ο κόσμος έχει φτάσει στα όριά του. Είναι αγώνας επιβίωσης, όχι πολιτική διαμαρτυρία», τονίζει ο Δημήτρης Καμπούρης, αντιπρόεδρος της Πανελλήνιας Ένωσης Κτηνοτρόφων. «Ακούμε συνεχώς για πληρωμές, αλλά λεφτά δεν βλέπουμε. Αν δεν εκταμιευτούν άμεσα τα ποσά που μας χρωστούν από πέρυσι, πολλοί δεν θα καταφέρουν να κρατήσουν τα κοπάδια τους».
Από την πλευρά του, ο Παύλος Σατολιάς, πρόεδρος της Εθνικής Ένωσης Αγροτικών Συνεταιρισμών (ΕΘΕΑΣ), κάνει λόγο για «εθνική συγκέντρωση». «Είναι ανεπίτρεπτο 600.000 οικογένειες να βρίσκονται σε ομηρία επειδή κάποιοι επιτήδειοι έβαλαν χέρι στα χρήματά μας. Το πρόβλημα δεν είναι μόνο οικονομικό, είναι κοινωνικό. Οι τοπικές οικονομίες στην ύπαιθρο έχουν αποσταθεροποιηθεί», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Η “διπλή αποτυχία” και ο φόβος νέας κρίσης
Ο Σατολιάς κατηγόρησε την κυβέρνηση για «διπλή αποτυχία»: αφενός στη διαχείριση των κοινοτικών πόρων μέσω του ΟΠΕΚΕΠΕ, αφετέρου στην αντιμετώπιση των ζωονόσων που πλήττουν την κτηνοτροφία. Η ευλογιά των αιγοπροβάτων έχει προκαλέσει σοβαρές απώλειες στις μονάδες της Ανατολικής Μακεδονίας και της Θράκης, ενώ ο ΕΦΕΤ έχει θέσει σε καραντίνα αρκετές περιοχές για προληπτικούς λόγους. Οι κτηνοτρόφοι προειδοποιούν ότι «αν δεν ληφθούν άμεσα μέτρα, η ζημιά θα γίνει μη αναστρέψιμη».
Προστίθεται, επίσης, η εκκρεμότητα με τη διευθέτηση των διασυνοριακών υδάτων με τη Βουλγαρία, που προκαλεί σοβαρά προβλήματα άρδευσης στον Έβρο. Το θέμα έχει τεθεί σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αλλά χωρίς ακόμη συγκεκριμένο αποτέλεσμα.
Η συνάντηση με τον Χατζηδάκη και τα αιτήματα
Οι εκπρόσωποι των αγροτών έχουν ζητήσει και πραγματοποιούν σειρά συναντήσεων με κυβερνητικά στελέχη, ανάμεσά τους και με τον Υπουργό Οικονομικών, Κωστή Χατζηδάκη. Στο υπόμνημα που κατέθεσαν ζητούν:
– την πλήρη εκκαθάριση των εκκρεμών πληρωμών του ΟΠΕΚΕΠΕ έως το τέλος του έτους,
– την επιτάχυνση της διαδικασίας αποζημιώσεων για τις καταστροφές του 2023,
– την άμεση εφαρμογή προγράμματος στήριξης για τις ζωοτροφές,
– και τη δέσμευση ότι η αύξηση του ΕΦΚ θα εφαρμοστεί χωρίς καθυστερήσεις.
Η κυβέρνηση, από την πλευρά της, υποστηρίζει ότι «το 80% των πληρωμών έχει ήδη δρομολογηθεί» και ότι τα προβλήματα με το monitoring «θα έχουν λυθεί έως το τέλος Νοεμβρίου». Ωστόσο, οι αγρότες εκφράζουν έντονη δυσπιστία, θεωρώντας ότι οι δεσμεύσεις αυτές έχουν επαναληφθεί πολλές φορές στο παρελθόν χωρίς αποτέλεσμα.
Το επόμενο βήμα και ο κίνδυνος κλιμάκωσης
Η πανελλαδική σύσκεψη των αγροτών στη Νίκαια, στις 23 Νοεμβρίου, θα καθορίσει τη στάση του κινήματος. Ήδη το ενδεχόμενο νέας πανελλαδικής κινητοποίησης, ακόμη και μπλόκων, βρίσκεται στο τραπέζι, με τις τοπικές ενώσεις να ζητούν «αποφασιστική απάντηση». Ορισμένοι συνδικαλιστές αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο «επιστροφής στους δρόμους» μέσα στον Δεκέμβριο, αν δεν υπάρξει ουσιαστική πρόοδος.
Η κυβέρνηση, αντιλαμβανόμενη το πολιτικό βάρος του ζητήματος, προσπαθεί να αποφύγει μια νέα μετωπική σύγκρουση. Η αναφορά του πρωθυπουργού στη «συνεχή διαβούλευση» ερμηνεύεται ως κάλεσμα για διάλογο, ωστόσο οι αγρότες ζητούν απτά μέτρα και όχι απλώς δηλώσεις προθέσεων.
Το στοίχημα της αξιοπιστίας
Το κλίμα δυσπιστίας μεταξύ κυβέρνησης και αγροτών καθιστά δύσκολη την αποκλιμάκωση. Παρά την αύξηση της επιστροφής του ΕΦΚ, που εκτιμάται ότι θα ενισχύσει τα αγροτικά εισοδήματα κατά περίπου 120 εκατ. ευρώ ετησίως, οι παραγωγοί θεωρούν ότι το βασικό πρόβλημα παραμένει: η έλλειψη σταθερότητας και προβλεψιμότητας.
Το αν η κυβέρνηση θα καταφέρει να αποκαταστήσει αυτή την εμπιστοσύνη εξαρτάται από τις πράξεις της τις επόμενες εβδομάδες. Για την ώρα, όπως παραδέχονται και κυβερνητικά στελέχη, το κλίμα στην ύπαιθρο παραμένει «εύφλεκτο». Το στοίχημα είναι διπλό: να αποδειχθεί ότι τα μέτρα δεν είναι απλώς επικοινωνιακά, και να δοθεί ένα σαφές μήνυμα ότι ο πρωτογενής τομέας δεν αντιμετωπίζεται ως πρόβλημα, αλλά ως στρατηγική προτεραιότητα.
Σε διαφορετική περίπτωση, το 2025 μπορεί να εξελιχθεί σε ακόμη μία χρονιά αγροτικών αναταράξεων — και αυτή τη φορά, όχι μόνο για τα καύσιμα.
- Φρίκη στο Ιράν: Το καθεστώς «κυνηγά» διαδηλωτές μέσα στα νοσοκομεία – Η καταγγελία-σοκ του ΟΗΕ
- Σουηδία: Μεταρρύθμιση στο σωφρονιστικό σύστημα με μείωση του ορίου ποινικής ευθύνης στα 13 έτη
- Ευλογιά αιγοπροβάτων – ΕΕ: Κάντε το εμβόλιο – Αθήνα: «Αυτά είναι παραμύθια»
- Ρούτε: Αυταπάτη χωρίς τις ΗΠΑ η ευρωπαϊκή άμυνα
- Αυταρχική εκτροπή στις ΗΠΑ: Ο Τραμπ στοχοποιεί την Ιλχάν Ομάρ και στέλνει τον «τσάρο των συνόρων» στη Μινεσότα
